SN-analyse: Heerenveen vecht voor eigen bestaansrecht

Bijna tien jaar geleden werd de Eredivisie tijdelijk gedomineerd door ‘outsiders’. In 2009 kroonde AZ zich tot kampioen van Nederland, een jaar later opgevolgd door FC Twente. Ook sc Heerenveen droomde destijds van een ultiem succesverhaal, maar de torenhoge ambities hebben de fiere status vooral aan puin geschoten. SoccerNews.nl neemt de Friese problematiek onder de loep.

Over ruim anderhalf jaar hoopt sc Heerenveen uit te pakken met feestelijke activiteiten. In juli 2020 is het honderd jaar geleden dat de club werd opgericht. En toeval of niet, maar het is in november van dat jaar ook honderd jaar geleden dat de beste Friese voetballer aller tijden het levenslicht zag: Abe Lenstra. De dribbelaar met kuif, in Friesland liefkozend Ús Abe (onze Abe) genoemd, stond aan de basis van negen opeenvolgende noordelijke titels en daarmee automatische kwalificatie voor de nationale kampioenscompetitie. Landskampioen werd Heerenveen nooit, maar de naam was gevestigd. Enkele internationals lieten Lenstra zelfs weten dat ze graag voor de club wilden spelen.

Het bestuur van Heerenveen bleek echter sceptisch en besloot de stap niet te wagen. Een beslissing met grote gevolgen. Lenstra vertrok voor een appel en een ei naar Enschede, de club zakte af naar een bedenkelijk niveau en stond de tientallen jaren daarna meermaals aan de rand van de financiële afgrond. In de jaren tachtig was dat niet anders op Sportpark Noord. Tot de komst van Riemer van der Velde in september 1983. Het bleek een gouden zet: Van der Velde werkte de schuldenlast weg, stampte een fonkelnieuw stadion uit de grond en liet de club van een grijze muis in de Eerste Divisie uitgroeien tot een aantrekkelijke subtopper. In 2000 kwalificeerde Heerenveen zich zelfs voor de groepsfase van de Champions League.

Bestuurlijke onrust

Van der Velde besloot het in oktober 2006, na 23 jaar voorzitterschap, voor gezien te houden. Heerenveen bekroonde zijn jarenlange inzet met de status van erevoorzitter en een plekje in de raad van commissarissen. Zijn afscheid was sportief aanvankelijk niet te merken: Heerenveen bleef zich kwalificeren voor Europees voetbal, won in 2009 zelfs de KNVB Beker en de miljoenenbedragen voor smaakmakers stroomden binnen. Achter de schermen rommelde het echter. Van der Velde voelde zich gepasseerd bij het aanstellen van opvolger én vriend Koos Formsma, die niet eens een compleet jaar de scepter zwaaide. Nadien sneuvelden ook Yme Kuiper, Robert Veenstra en Jelko van der Wiel in de rol van algemeen directeur.

Luuc Eisenga kan zomaar de volgende naam in dit rijtje worden. Het rommelt andermaal in Heerenveen: hoofdsponsor GroenLeven dreigt vanwege een conflict te stoppen, met een aantal kleinere sponsoren in het kielzog. De schadepost bedraagt mogelijk een miljoen euro en dat terwijl er al jaren sprake is van een riant operationeel verlies… De Leeuwarder Courant luidde onlangs al de noodklok: “Sponsors, supporters, vrijwilligers en medewerkers maken zich ernstig zorgen over sc Heerenveen. De club staat in alle opzichten stil. Er waait een gure wind rond het Abe Lenstra-stadion. De onvrede over de staat waarin sc Heerenveen verkeert, wordt breed gedragen.”

Ook fans lopen massaal weg

Tien jaar geleden was het voor sc Heerenveen geen enkel probleem om de tribunes met ruim 26.000 supporters te vullen. Er werd zelfs nagedacht over een volgende uitbreiding van het Abe Lenstra Stadion. Dat plan werd uiteindelijk afgeschoten en maar goed ook, want anno 2018 is er sprake van een serieuze leegloop. De feiten spreken voor zich. Voor het thuisduel met Feyenoord in augustus noteerde Heerenveen slechts 21.700 supporters. Eerder deze week werd voor de ontmoeting met Fortuna Sittard (deze zaterdag) ook een teleurstellend aantal gecommuniceerd: slechts 15.700…

Voor deze leegloop zijn allerlei redenen aan te wijzen: vergrijzing onder de Heerenveen-supporters, de introductie van FOX Sports en bovenal de toenemende ergernis over het aantal thuiswedstrijden op de zaterdagavond, maar dat weegt allemaal niet op tegen de groeiende teleurstelling over het vertoonde spel van hun favoriete club. Tiemen Korvemaker, voorzitter van supportersvereniging FeanFan, vertelde eerder al aan SoccerNews.nl: “Het voetbal bij Heerenveen en eigenlijk de gehele Eredivisie is te vaak te slecht. Dat is al een paar jaar zo. Er kan best een keer een slechte wedstrijd tussen zitten, maar het is bijna standaard aan het worden.”

De resultaten van sc Heerenveen onderstrepen het sportieve verval. In de periode 2004-2009 kwalificeerde sc Heerenveen zich onafgebroken voor de UEFA Cup/Europa League, maar in de negen daaropvolgende seizoenen bleef het succes beperkt tot één schamele deelname aan de voorrondes van het Europa League-toernooi… De doelstelling is inmiddels niet eens meer om Europees voetbal af te dwingen, maar om de play-offs te bereiken en zelfs dat blijkt al niet meer vanzelfsprekend gezien de voorbije eindklasseringen: twaalfde, negende, achtste…

De toekomst

Dit seizoen hangen er andermaal donkere wolken boven het Abe Lenstra Stadion. Om de problematiek nog maar eens in kaart te brengen: de bestuurlijke onrust is er nog steeds, financieel is er geen grip, de faciliteiten zijn sterk verouderd, de jeugdopleiding floreert niet meer, het aankoopbeleid faalt en de A-selectie dreigt een grijze middenmoter te worden. Er móét zaterdagavond worden gewonnen van Fortuna Sittard om een ernstig thuiscomplex buiten de deur te houden. Sterker nog: nieuw puntenverlies lijkt te duiden op degradatievoetbal voor trainer Jan Olde Riekerink en consorten.

Niemand in Heerenveen zit te wachten op wéér een crisis, maar op de huidige manier doorgaan is evenmin een optie. Er moet snel iets gebeuren in het Friese Haagje om de rust definitief te herstellen. Zo niet, dan dreigt het naderende jubileumjaar volledig in het water te vallen. De trouwe Heerenveen-supporter snakt naar een nieuwe Riemer van der Velde, Foppe de Haan of Abe Lenstra. Maar wie durft zijn handen hier nog aan te branden?