Oranje boven zonder plezier met beide benen op de grond

Het Nederlands elftal was in de groepsfase realistisch geworden en bereikte daardoor netjes de achtste finales van het EK. Twee qua spel redelijke wedstrijden met nog voldoende verbeterpunten werd opgevolgd met Oostenrijk. In Berlijn trof Oranje een tegenstander die wel de honger toonde van een land in vorm en lieten de mannen van Ronald Koeman en de bondscoach zelf zien wat de huidige staat van Nederland is. Oranje boven staat in de achtste finales, maar wel met beide benen weer heel stevig op de grond.

Analyse Oranje: groepsfase EK toont aan dat Koeman terechte twijfels heeft

Er was even een sprankje hoop op EK-glorie voorafgaand aan de wedstrijd tegen Oranje. De Oranjemars was nauwelijks afgelopen of die hoop werd keihard de kop ingedrukt door Oostenrijk. Vanaf de eerste minuut zette de ploeg van tacticus Ralf Ragnick volle druk op de Oranje-defensie. Op papier heeft Nederland misschien wel de beste verdedigers van de wereld, maar in de praktijk schutteren ze in het oranje shirt.

Oranje stond na 5 minuten achter en liep, zoals dat zo mooi wordt gezegd door spelers en coaches, de hele wedstrijd achter de feiten aan. Oostenrijk oogde fitter, gretiger en het onthutsends van alles: veel beter. Op zich niet zo heel raar. Wie het Alpenland de laatste tijd heeft gevolgd weet dat Oostenrijk niet meer het ‘kleine Europese voetballandje’ is van voorheen. De Oostenrijkers hadden ook gewoon kunnen winnen van Frankrijk en legden Polen hun wil op. Groep D leek eenvoudig prooi voor Frankrijk, maar Oostenrijk greep de macht. Ragnick is een held geworden in Oostenrijk, maar de spelers zelf mag je ook niet onderschatten. Spelers die bij grote Europese topclubs spelen én die een team vormen en luisteren naar het brein van Ragnick.

Koeman koos voor realisme: dit is de realiteit

Iets wat we bij Nederland niet zien. Koeman komt altijd over als een man die weet waar hij het over heeft, vasthoudt aan bepaalde principes en niet bang is om voor realisme te kiezen boven het oer Hollandse opportunisme. In het verleden hadden we met Oranje toernooien waar we geweldige wedstrijden en avonden beleefden. Uiteindelijk vlogen we er ook weer snel uit en kwamen we niet in de buurt van de finale. Deze keer koos Koeman ook voor duidelijkheid, ervaring en niet op z’n Nederlands aanvallen en uitsluitend op balbezit spelen. Het belangrijkste is het resultaat en daarna zien we wel of dat met een beetje aantrekkelijk voetbal gepaard gaat. Dat ging uitstekend tegen Polen (2-1) en Frankrijk (0-0). De resultaten waren daar en de achtste finales waren bereikt.

Het gevoel beklijfde dat Nederland nog steeds niet wist waar het stond. Koeman koos voor 4-3-3, maar dan wel behoudend en met veel oog voor de verdedigende aspecten. Niets voor niets opteerde hij ook voor Jeremie Frimpong op rechtsbuiten. De wingback die met zijn snelheid uitstekend kan terugverdedigen. Dat leverde een stevig fundament op, van waaruit Oranje zeker niet beter was dan de tegenstander, maar wel gevaarlijker. In de omschakeling met de snelheid die Nederland heeft voorin kon Polen en Frankrijk pijn gedaan worden. Bij de Fransen zagen we een ander elftal zonder Kylian Mbappé. Een Frankrijk dat ook tevreden was met het punt, ondanks dat zij duidelijk de overhand hadden in het duel met Oranje.

Maar het Nederlands elftal was door en we hadden met het realisme dat lijkt op het WK van 2010 onder Bert van Marwijk hoop gekregen dat Oranje weleens ver zou kunnen komen. Het grote verschil is dat de kwaliteiten van tegenwoordig een stuk minder zijn en dat het team niet in elkaar valt. Koeman blijft ook tijden het EK sleutelen aan zijn favoriete elf.

Joey Veerman: symbool voor dit Oranje

Zo voerde hij voor Oostenrijk drie wissels uit met Joey Veerman, Lutsharel Geertruida en Donyell Malen in de ploeg. Xavi Simons, Denzel Dumfries en Jeremie Frimpong waren het slachtoffer. Het leverde nog meer onzekerheid op en het symbool daarvan is Veerman. De middenvelder die bij PSV regeert als een generaal komt in Oranje op het EK over als een twijfelende verkenner. Zijn sterke kwaliteiten (passing en positionering) komt niet naar voren. Ook omdat de samenwerking met de andere spelers erg wennen is voor Veerman. Zo miste hij een snelle Frimpong en een denderende Dumfries op rechts. Na een half uur haalde Koeman de radeloze Veerman al naar de kant.

Koeman en Oranje moeten hopen dat alles plots op z’n plaats valt. Oostenrijk was het eerste land dat Nederland vol onder druk durfde te zetten en dat leverde gelijk spektakel op. Natuurlijk zorgde dat ook voor veel ruimte achterin waar Cody Gakpo en Memphis Depay optimaal van profiteerden. Alleen creëerden de Oostenrijkers veel meer dan de slordige Nederlanders.

Oranje ontbeert samenwerking en plezier

Voor een verdere analyse van dit Oranje hoef je niet door te lezen. Want je kan met dit Nederland de diepte ingaan, maar als je simpel op papier kijkt naar de kwaliteiten die dit Nederlands elftal heeft dan moet er veel meer uit te halen zijn. Natuurlijk hebben we een middenveld dat niet is ingespeeld en aanvallers die bij hun Europese topclub (op Frimpong op een andere positie na) geen vaste basisplaats hebben. Maar we zijn met z’n allen niet zo sterk als soms wordt geroepen door analisten, spelers en coaches. En we kunnen nog wel een blik topverdedigers opentrekken, als die verdedigers niet goed samenwerken dan houdt het op.

Plezier. Dat was het simpele woord wat we met heel Nederland hopen te zien. Frustratie is wat we krijgen te zien. Hoe veel fun de Oranjesupporters ook hebben in hun bijzondere uitdossingen, het straalt maar niet over op de Oranjespelers. Pak een selectiefoto erbij en bijna iedereen kijkt boos. Als er een doelpunt wordt gemaakt wordt er boos gejuicht en op elke vraag dat ook maar enigszins kritisch is wordt snauwend gereageerd. Oranje moet snel terug naar de basis van het voetbalspelletje. Have fun en dan maar hopen dat plots als een wonder van Gelsenkirchen (of München), alles in elkaar valt.