De man achter het succes van Justin Kluivert en Bournemouth

AFC Bournemouth is bezig aan een sterk seizoen in de Premier League. De club uit de Engelse kuststad staat momenteel op de zevende plek in de competitie en speelt in de kwartfinale van de FA Cup. Als The Cherries deze vorm vasthouden, wordt dit het beste seizoen ooit in de clubgeschiedenis. Dat is voor een groot deel te danken aan Andoni Iraola, maar wie is deze Spaanse trainer? Een profiel.

Profiel: wie is Andoni Iraola, de man achter het succes van AFC Bournemouth?

Iraola is een rebel, een non-conformist. De Baskische trainer heeft een broertje dood aan het totaalvoetbal van Pep Guardiola en de Cruijff-filosofie. De 42-jarige trainer doet dingen bij Bournemouth op zijn eigen manier, waarmee hij het voetbal in het tijdperk ‘post-Guardiola’ kleur geeft. Zelfs Pep zelf ziet dat wat de trainer doet speciaal is. “Het moderne voetbal van tegenwoordig is het voetbal dat Bournemouth speelt”, zei de succestrainer van Manchester City in januari tegen TNT Sports.

Toch is Iraola een complete tegenpool van Guardiola. Hoewel de Bournemouth-trainer net als zijn collega uit Manchester de meeste vlieguren in LaLiga maakte, lijkt de filosofie van de twee coaches totaal niet op elkaar. Het gat tussen The Cherries en de huidige landskampioen is echter slechts vier punten. Hoe groeide Iraola in korte tijd uit tot een van de meest interessante trainers van de Premier League? Waar komt hij vandaan? Wat is zijn filosofie? Dat verhaal vindt zijn oorsprong in Baskenland.

De voetbalcarrière van Andoni Iraola

Iraola werd in 1982 geboren in Usurbil, Spanje. In het noordoosten van het Baskenland viel het voetbaltalent van hem op, waardoor hij mocht meedoen bij amateurclub Antiguoko, waar hij samen met Arsenal-trainer Mikel Arteta en Leverkusen-coach Xabi Alonso speelde. De rechtsback werd later opgepikt door de jeugdopleiding van Athletic Club, waar hij in 2003-2004 debuteerde in het eerste elftal.

In de 16 jaar die Iraola bij Athletic doorbracht, kende de verdediger verschillende successen. Als aanvoerder leidde de rechtsback zijn team naar twee Copa del Rey-finales en wist de ploeg zich in opeenvolgende seizoenen te plaatsen voor de Europa League en Champions League. Toch won Iraola als speler geen enkele prijs in Bilbao. Dat doet geen afbreuk aan zijn legacy bij de Baskische club: na 508 duels, 38 goals en 47 assists vertrok de vleugelverdediger in 2015 als gerespecteerd clubicoon naar de MLS.

De eerste successen als trainer

Na een ‘pensioen’ van anderhalf jaar begon de Baskische oud-prof aan zijn eerste klus als voetbaltrainer. In Cyprus nam hij de verantwoordelijkheid over AEK Larnaca. In zijn eerste en enige seizoen op het Mediterrane eiland won de debuterende trainer direct de Cypriotische beker, waarmee de ploeg zich voor de tweede keer in de clubgeschiedenis plaatste voor de Europa League.

Na één seizoen bij Larnaca, verkaste de oefenmeester terug naar Spanje, waar hij in Castillië trainer werd van CD Mirandés. Daar groeide hij uit tot wonderdokter. De voormalig rechtsback maakte van de streekclub een degelijke tweede divisionist en bereikte in zijn eerste en enige jaar als trainer de halve finale van de Copa del Rey. Dat trok de aandacht vanuit LaLiga: na een sterk seizoen in LaLiga 2 tekende Iraola bij Rayo Vallecano, toen nog een club op het tweede niveau van Spanje.

Bij Rayo was de Bask voor het eerst langer dan één seizoen trainer. In de drie jaar die de coach bij de Spaanse club doorbracht, liet hij mooie dingen zien. In zijn eerste jaar promoveerde de oefenmeester met Rayo naar het hoogste niveau van Spanje. In zijn tweede seizoen leidde hij de ploeg uit Madrid voor het eerst sinds 1982 naar de halve finale van de Copa del Rey. Onder Iraola werd Rayo Vallecano een stabiele middenmoter in LaLiga, dat tegen grote teams regelmatig fraaie resultaten boekte.

Stap naar Premier League en zijn visie

De prestaties van de Spaanse voetbaltrainer bleven in de Premier League niet onopgemerkt. In de zomer van 2023 maakte AFC Bournemouth bekend dat het met Iraola in zee ging. Dat is, mede door de uitstekende visie van de Bask, nu al een groot succes. Wat is die visie? Het is niet die van Guardiola of Cruijff, het is niet gericht op balbezit. Er is eigenlijk slechts één ding dat de manager zijn spelers meegeeft. “Vertrouw op jezelf, op creativiteit, op improvisatie”, vertelde de 7-voudig Spaans international onlangs aan The Independent.

“Ik vind het vaak belangrijker dat een speler gaat dribbelen en drijven met een bal en zo probeert iets te forceren dan dat hij een teampatroon volgt”, legde Iraola zijn visie uit. “Als je vooral bezig bent met de vrije man vinden via één of twee of drie passes, dan verlies je het initiatief van spelers die gewoon op een man af gaan en de ruimtes aanvallen.”

Geïnspireerd door helden van vroeger

De voorliefde voor individuele acties, creativiteit en improvisatie vindt zijn oorsprong in de jeugd van de oud-prof. Als kind keek hij met open mond naar verschillende nummers 10, van wiens acties hij smulde. Zijn idool? Michael Laudrup. “Ik was verliefd”, bekende de Bilbao-legend. Die liefde, die magie, wil hij ook bij zijn team zien. “Ik zou het overigens geen magie noemen. Ik vind dat ze risico mogen nemen als ze dribbelen.”

Zijn visie is de tegenhanger van het moderne voetbal en misschien zelfs de toekomst van het spelletje. Als coach van Bournemouth wil de Bask het om de spelers laten draaien en minder om de tactiek van een trainer. “Wij staan in dienst van de spelers. Uiteindelijk is voetbal hún spel”, verklaarde de oefenmeester tegenover The Independent. Door duidelijke afspraken te maken over bijvoorbeeld druk zetten en over wat er wél en niet kan in een wedstrijd, laat Iraola zien dat je ook zonder 11 topspelers heel fijn voetbal kunt spelen.

Wat ligt er in het verschiet voor Iraola?

Dat fijne voetbal zorgt er al twee seizoenen lang voor dat Bournemouth als dé verrassing van de Premier League geldt. Vorig jaar eindigde de club uit de Engelse zuidkust op een knappe 12e plek. Dit seizoen gaat het nóg beter en heeft de club van o.a. Justin Kluivert, Dean Huijsen, Luis Sinisterra en Marcos Senesi uitzicht op plekken die recht geven op Europees voetbal. Nooit eindigen The Cherries hoger dan plek 9 op het hoogste niveau van Engeland. Iraola en zijn spelers kunnen dit seizoen daarom geschiedenis schrijven.

Ook maakt de ploeg van de Baskische trainer nog kans op het winnen van de FA Cup. De ploeg bereikte de kwartfinale ten koste van Wolverhampton Wanderers en mag het nu tegen Manchester City opnemen. Dat belooft een mooie wedstrijd te worden. De club van de trainer die ‘toekomstvoetbal‘ speelt tegen de meest succesvolle trainer die het moderne voetbal heeft voortgebracht. Mocht Bournemouth erin slagen om het prestigieuze Engelse bekertoernooi te winnen, is dat ook historisch: nooit eerder won de club een grote prijs.

Het seizoen is nog lang niet gespeeld, maar nu al is duidelijk dat de prestaties van Iraola met Bournemouth bijzonder zijn. In de afgelopen 10 jaar is de club uitgegroeid tot een serieuze speler in het Engelse voetbal en dat succes is zeker ook aan de Baskische trainer toe te schrijven. Al loopt de club Europees voetbal nog mis, al grijpen ze nét naast die felbegeerde FA Cup, Bournemouth is here to stay. Als Iraola echt het voetbal van de toekomst speelt, kunnen we nog lang genieten van zijn teams en zijn successen.